Kudzu to kwitnące pnącze wywodzące się z Japonii i Chin, które zostało poddane aklimatyzacji w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Kudzu ma wszechstronne zastosowanie w tradycyjnej medycynie jako środek w leczeniu bólów głowy, migren, zawrotów głowy, szumów usznych i innych zaburzeń neurologicznych. Pnącze używane jest również do oczyszczania wątroby z substancji toksycznych, zwłaszcza po spożyciu dużych ilości alkoholu.

Obecnie kudzu poddawane jest badaniom w kierunku wykrycia potencjalnych właściwości leczniczych w walce z uzależnieniami, włączając uzależnienie od nikotyny.

Charakterystyka rośliny kudzu

Pnącze kudzu uznawane jest za bardzo inwazyjny gatunek roślinny stanowiący uporczywy problem w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Zgodnie z informacjami podanymi na witrynie „Science Daily” z 20 lipca 2009 roku, kudzu rozprzestrzenia się w tak szybkim tempie, że naukowcy z U.S. Agricultural Research Service nie są w stanie walczyć z rośliną poprzez koszenie lub stosowanie herbicydów.

Średnie tempo przyrostu kudzu wynosi około 150 tysięcy akrów rocznie.

Pomimo że kudzu pochodzi z gatunku botanicznego Pueraria lobata, ta sama nazwa stosowana jest również do innych bardzo podobnych roślin, zarówno pod względem budowy fizycznej, jak i chemicznej.

Budowa chemiczna kudzu

Zgodnie z informacjami znajdującymi się na witrynie florahealth.com, kudzu zawiera kilka flawonoidów roślinnych odpowiedzialnych za jego właściwości lecznicze. Substancje te określane są mianem izoflawonów.

Szczególne znaczenie w badaniach nad uzależnieniami przypisuje się daidzeinie i puerarinie, które występują w najwyższym stężeniu w korzeniach rośliny.

Sposób działania kudzu

Daidzeina i puerarina oddziałują na neuroprzekaźniki występujące w mózgu, w szczególności na kwas γ-aminomasłowy (GABA), glutaminę, serotoninę oraz dopaminę.

Pierwsze przypuszczenia dotyczące skuteczności kudzu w leczeniu uzależnień pojawiły się w 1998 roku w opracowaniu Uniwersytetu Harvarda, gdzie badano wpływ ekstraktu z kudzu na chomiki uzależnione od alkoholu. Przed zastosowaniem ekstraktu zwierzęta spożywały ilość alkoholu odpowiadającą pięciu skrzynkom wina dziennie u człowieka. Po terapii zaczęły wybierać wodę zamiast alkoholu.

Badanie Marii P. Arolfo z 2009 roku wykazało, że daidzeina hamuje wydzielanie enzymu dehydrogenazy aldehydowej-2 (ALDH-2), odpowiedzialnej za rozkład aldehydu octowego – toksycznego produktu metabolizmu etanolu. Zaburzenie tego procesu prowadzi do nasilenia objawów kaca, co może zniechęcać do dalszego spożywania alkoholu.

Wpływ kudzu na palenie tytoniu

Kudzu było badane głównie pod kątem choroby alkoholowej, natomiast badań dotyczących nikotyny jest znacznie mniej. W 2010 roku Jie Zhou i współpracownicy wykazali, że puerarina chroni mózg przed toksycznością poprzez hamowanie glutaminianów w pobliżu receptorów.

Wcześniejsze badania Athiny Markou oraz N.E. Patersona wskazywały na istotną rolę receptorów GABA i glutaminianu w mechanizmach uzależnienia nikotynowego. Regulacja tych układów zmniejszała u zwierząt laboratoryjnych skłonność do samoleczenia alkoholem, nikotyną oraz kokainą.

Neuroprotekcyjne działanie puerariny

Ochrona komórek nerwowych przed beta-amyloidami

Badania epidemiologiczne sugerują, że fitoestrogeny mogą zmniejszać ryzyko rozwoju choroby Alzheimera. Puerarina, fitoestrogen wyizolowany z Pueraria lobata, wykazuje działanie ochronne wobec toksyczności beta-amyloidów (Aβ) w komórkach PC12.

Wykazano, że puerarina hamuje proces apoptozy poprzez aktywację kinazy Akt oraz zwiększenie ekspresji białek antyapoptotycznych Bcl-2 i p-Bad, przy jednoczesnym obniżeniu ekspresji BAX i cytochromu c.

Efekt ochronny znikał po zastosowaniu inhibitora PI3K, co wskazuje na kluczową rolę tego szlaku sygnałowego.

Wpływ puerariny na zmiany naczyniowe wywołane dymem tytoniowym

Badania na szczurach Wistar wykazały, że długotrwała ekspozycja na dym tytoniowy powoduje istotne zmiany naczyniowe w tętnicach płucnych oraz wzrost ekspresji kinazy białkowej C-alpha.

Podawanie puerariny zmniejszało proliferację komórek mięśni gładkich naczyń, redukowało zmiany naczyniowe oraz normalizowało ekspresję kinazy C-alpha. Wyniki sugerują, że puerarina może chronić układ naczyniowy przed skutkami palenia.

Rola GABA i receptorów glutaminianu w uzależnieniu od nikotyny

Mechanizmy neurofarmakologiczne

Badania wykazały, że aktywacja receptorów GABAB lub blokada receptorów mGluR5 prowadzi do zmniejszenia samodzielnego przyjmowania nikotyny przez zwierzęta laboratoryjne.

Substancje zwiększające neurotransmisję GABA oraz antagoniści mGluR5 wykazują potencjał terapeutyczny w leczeniu uzależnienia nikotynowego, przy zachowaniu względnej selektywności działania.

Bibliografia

Science Daily – Controlling Kudzu with Naturally Occurring Fungus
Flora Health – Kudzu Root, Herb Monograph
Arolfo MP et al., Alcoholism: Clinical and Experimental Research, 2009
Zhou J et al., Journal of Ethnopharmacology, 2010
Markou A et al., Annals of the New York Academy of Sciences, 2004
Paterson NE et al., Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics, 2008