Kudzu (Pueraria lobata) – izoflawonoidy a alkohol i mechanizmy neurobiologiczne

Pueraria lobata jako surowiec roślinny o znaczeniu farmakologicznym

Pueraria lobata, znana jako kudzu, jest rośliną z rodziny bobowatych (Leguminosae), od wieków wykorzystywaną w tradycyjnej medycynie chińskiej. Surowcem farmaceutycznym są zarówno korzeń (Radix puerariae), jak i kwiat (Flos puerariae). Współczesne badania wskazują, że właściwości biologiczne kudzu wynikają głównie z obecności izoflawonoidów, takich jak pueraryna, daidzeina, daidzina oraz genisteina.

Skład chemiczny kudzu i rola izoflawonoidów

Izoflawonoidy zawarte w Pueraria lobata odpowiadają za szerokie spektrum działania biologicznego tej rośliny. W korzeniu kudzu ich zawartość wynosi średnio od 1 do 3 procent ekstraktu. Kwiaty kudzu zawierają dodatkowo związki takie jak tektorydyna oraz 6”-O-ksylozylo-tektorydyna, których stężenie zależy m.in. od regionu pochodzenia surowca oraz czasu przechowywania.

Badania chromatograficzne HPLC wykazały istotne różnice ilościowe izoflawonoidów w kwiatach kudzu pochodzących z północnych i południowych Chin, co ma znaczenie dla standaryzacji surowca roślinnego.

Metabolizm alkoholu i mechanizm działania etanolu w organizmie

Etanol metabolizowany jest głównie w wątrobie z udziałem dehydrogenazy alkoholowej (ADH), która przekształca go w aldehyd octowy – związek znacznie bardziej toksyczny niż sam alkohol. Następnie aldehyd octowy jest utleniany przez dehydrogenazę aldehydową (ALDH) do kwasu octowego.

Nagromadzenie aldehydu octowego odpowiada za objawy zatrucia alkoholowego oraz tzw. kaca. Długotrwałe spożywanie alkoholu prowadzi do zmian w ośrodkowym układzie nerwowym, szczególnie w obrębie tzw. układu nagrody, gdzie kluczową rolę odgrywają neuroprzekaźniki takie jak dopamina, serotonina oraz receptory GABA.

Wpływ izoflawonoidów kudzu na farmakokinetykę alkoholu

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że izoflawonoidy kudzu, w szczególności daidzina i daidzeina, wpływają na przebieg upojenia alkoholowego. Substancje te nie przyspieszają eliminacji alkoholu z organizmu i nie zwiększają aktywności enzymów wątrobowych odpowiedzialnych za jego metabolizm.

Ich działanie polega głównie na opóźnianiu opróżniania żołądka, co skutkuje wolniejszym wzrostem stężenia alkoholu we krwi oraz łagodniejszym przebiegiem upojenia. W badaniach na szczurach obserwowano wydłużony czas osiągania maksymalnego stężenia alkoholu we krwi oraz wolniejszy jego spadek w porównaniu z grupą kontrolną.

Izoflawonoidy a spożycie alkoholu i zachowania uzależnieniowe

W eksperymentach z udziałem genetycznie uwarunkowanych modeli zwierzęcych uzależnionych od alkoholu wykazano, że daidzina, daidzeina oraz pueraryna istotnie zmniejszają dobrowolne spożycie alkoholu. Spadkowi konsumpcji alkoholu towarzyszył wzrost spożycia wody, bez zmian w całkowitej podaży płynów, ilości spożywanego pokarmu ani masie ciała.

Efekt ten był odwracalny – po zaprzestaniu podawania izoflawonoidów obserwowano szybki powrót do wcześniejszego poziomu spożycia alkoholu, co sugeruje działanie o charakterze funkcjonalnym, a nie trwałą modyfikację zachowań.

Centralne mechanizmy działania i układ nagrody

Mechanizm ograniczania spożycia alkoholu przez izoflawonoidy kudzu nie jest w pełni poznany. Dostępne dane wskazują, że ich działanie nie wynika wyłącznie z efektów obwodowych, takich jak opóźnienie opróżniania żołądka.

Najprawdopodobniej izoflawonoidy oddziałują na ośrodkowy układ nerwowy, modulując aktywność neuroprzekaźników w obrębie układu nagrody. Zjawisko to może tłumaczyć obserwowany wpływ ekstraktu z kudzu nie tylko na spożycie alkoholu, ale również innych substancji działających poprzez podobne mechanizmy neurobiologiczne.

Znaczenie badań nad kudzu w terapii uzależnień

Wyniki badań eksperymentalnych sugerują, że ekstrakty z Pueraria lobata oraz zawarte w nich izoflawonoidy mogą stanowić wartościowy obszar badań nad wspomaganiem terapii uzależnień. Należy jednak podkreślić, że większość danych pochodzi z badań przedklinicznych, a ich przełożenie na praktykę kliniczną wymaga dalszych, dobrze zaprojektowanych badań z udziałem ludzi.

Źródła

Opracowanie na podstawie publikacji naukowych:

1. Lin RC, Li TK. Effects of isoflavones on alcohol pharmacokinetics and alcohol-drinking behavior in rats. Am J Clin Nutr. 1998;68(suppl):1512S–1515S.

2. Yao M. et al. Quantitative analysis of two isoflavones in Pueraria lobata flowers. Chinese Medicine. 2010;5:14.

3. Keung WM, Vallee BL. Kudzu root: an ancient Chinese source of modern antidipsotropic agents. Phytochemistry. 1998.

4. Arolfo MP et al. Suppression of heavy drinking by ALDH-2 inhibition. Alcohol Clin Exp Res.

5. Szydełko A. (Bronowicka-Szydełko). Opracowania naukowe, Akademia Medyczna we Wrocławiu, 2011.