Kudzu (Pueraria lobata) – ogólne właściwości biologiczne i potencjał terapeutyczny

Kudzu (Pueraria lobata) to roślina pochodząca z Azji Wschodniej, znana zarówno ze swojego gwałtownego wzrostu, jak i szerokiego spektrum właściwości biologicznych. Choć do Stanów Zjednoczonych została sprowadzona dopiero w XIX wieku jako roślina użytkowa, jej zastosowanie w medycynie tradycyjnej sięga co najmniej 200 lat p.n.e. Współczesne badania potwierdzają, że kudzu stanowi cenne źródło substancji bioaktywnych o potencjalnym znaczeniu terapeutycznym.

Historia i tradycyjne zastosowanie kudzu

Kudzu zostało zaimportowane do USA z Japonii w 1876 roku. Początkowo wykorzystywano je do żywienia zwierząt, poprawy jakości gleby oraz ochrony przed erozją. Równolegle, w tradycyjnej medycynie chińskiej, roślina ta była stosowana od wieków w leczeniu schorzeń gorączkowych, biegunkowych, wymiotów oraz dolegliwości związanych z nadmiernym spożyciem alkoholu.

Największe znaczenie terapeutyczne przypisuje się dwóm surowcom: kwiatom (Flos puerariae) oraz korzeniowi (Radix puerariae).

Skład chemiczny i główne związki aktywne

Korzeń kudzu zawiera izoflawonoidy, których stężenie wynosi około 1–3%. Do najważniejszych należą pueraryna, daidzeina oraz genisteina. Daidzeina i genisteina wykazują aktywność poprzez receptory estrogenowe, natomiast mechanizm działania pueraryny nie został dotąd w pełni wyjaśniony.

To właśnie obecność tych związków odpowiada za szerokie spektrum efektów biologicznych obserwowanych w badaniach eksperymentalnych.

Wpływ kudzu na układ sercowo-naczyniowy

Badania wskazują, że ekstrakt z kudzu wykazuje działanie ochronne wobec układu krążenia. Pueraryna powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych, co wiąże się z aktywacją kanałów potasowych oraz poprawą funkcji śródbłonka.

Zaobserwowano również korzystny wpływ na profil lipidowy, w tym obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego oraz poprawę funkcji syntazy tlenku azotu. W modelach zwierzęcych suplementacja ekstraktu z kudzu prowadziła do obniżenia ciśnienia tętniczego, szczególnie u osobników z nadciśnieniem indukowanym dietą wysokosodową.

Właściwości metaboliczne i regulacja glikemii

Pueraryna wykazuje istotny wpływ na metabolizm glukozy. Badania na szczurach z cukrzycą indukowaną streptozotocyną wykazały obniżenie poziomu glukozy w osoczu oraz zwiększenie jej wychwytu przez mięśnie szkieletowe. Podobne efekty obserwowano u zwierząt z otyłością genetyczną, u których poprawiała się tolerancja glukozy.

Warto zaznaczyć, że poszczególne związki obecne w kudzu mogą działać odmiennie. Daidzin, w przeciwieństwie do pueraryny, nie obniżał glikemii, a nawet wydłużał czas rozkładu glukozy, co podkreśla złożoność działania całego ekstraktu roślinnego.

Wpływ kudzu na układ nerwowy i funkcje poznawcze

Badania eksperymentalne sugerują, że pueraryna może chronić układ nerwowy przed zaburzeniami funkcji poznawczych. W modelach starzenia indukowanego D-galaktozą oraz u samic po usunięciu jajników obserwowano poprawę pamięci i zdolności uczenia się.

Zwierzęta suplementowane pueraryną szybciej rozwiązywały zadania w testach pamięci przestrzennej, co wskazuje na potencjalne działanie neuroprotekcyjne tego związku.

Właściwości dodatkowe i potencjał terapeutyczny

Poza wpływem na układ krążenia, metabolizm i funkcje poznawcze, kudzu wykazuje również działanie przeciwgorączkowe, przeciwwymiotne oraz przeciwbiegunkowe. Współczesna medycyna analizuje także jego rolę w terapii zatrucia alkoholowego oraz uzależnienia alkoholowego, co potwierdzają liczne badania przedkliniczne.

Podsumowanie

Kudzu (Pueraria lobata) jest rośliną o wyjątkowo szerokim profilu działania biologicznego. Zawarte w niej izoflawonoidy, w szczególności pueraryna, wykazują potencjał terapeutyczny w zakresie ochrony układu sercowo-naczyniowego, regulacji metabolizmu glukozy oraz wspierania funkcji poznawczych. Pomimo obiecujących wyników badań, konieczne są dalsze badania kliniczne w celu jednoznacznej oceny skuteczności i bezpieczeństwa jej stosowania u ludzi.

Źródła

• Keung W.M., Vallee B.L. Kudzu root: an ancient Chinese source of modern antidipsotropic agents. Phytochemistry, 1998

• Fang C. et al. Separation and determination of isoflavonoids in kudzu. Ann Chim, 2006

• Carlson S. et al. The effects of botanical dietary supplements on cardiovascular, cognitive and metabolic function. Gend Med, 2008
• Xu X. et al. Effects of puerarin on memory deficits. Acta Pharmacol Sin, 2002
• Yan L.P. et al. Puerarin and lipid metabolism. Life Sci, 2006