Wpływ izoflawonów z kudzu na metabolizm alkoholu i zachowania alkoholowe – badania na modelu zwierzęcym

Pueraria lobata (kudzu) od wielu lat stanowi przedmiot badań nad jej potencjalnym zastosowaniem w terapii uzależnienia alkoholowego. Szczególną uwagę zwracają zawarte w niej izoflawony: daidzina, daidzeina oraz pueraryna, którym przypisuje się właściwości przeciwodurzeniowe oraz zdolność do ograniczania spożycia alkoholu. Jednym z kluczowych badań w tym obszarze jest praca Renee C. Lin i Ting-Kai Li, opublikowana w American Journal of Clinical Nutrition.

Badanie wpływu izoflawonów na czas upojenia alkoholowego

W badaniach przeprowadzonych na szczurach oceniano wpływ pueraryny, daidziny i daidzeiny na czas trwania upojenia alkoholowego, rozumianego jako okres utraty prawidłowych odruchów. Zaobserwowano, że daidzina i daidzeina skracały czas upojenia, jednak wyłącznie wtedy, gdy alkohol był podawany doustnie (doprzełykowo). Przy podaniu alkoholu dootrzewnowo efekt ten nie występował.

Oznacza to, że działanie izoflawonów nie wynikało z przyspieszonego metabolizmu alkoholu w wątrobie, lecz z mechanizmów zachodzących na wcześniejszym etapie jego wchłaniania.

Farmakokinetyka alkoholu i rola opróżniania żołądka

Analiza stężenia alkoholu we krwi wykazała, że przy jednoczesnym podaniu alkoholu i daidziny maksymalne stężenie etanolu pojawiało się później niż w grupie kontrolnej i utrzymywało się dłużej. Spadek stężenia alkoholu był również wolniejszy.

Badania enzymatyczne nie wykazały wpływu izoflawonów na aktywność wątrobowej dehydrogenazy alkoholowej ani aldehydowej. Oznacza to, że izoflawony nie zwiększały klirensu alkoholu, a obserwowane zmiany wynikały z opóźnionego opróżniania żołądka.

Potwierdzono to w doświadczeniach z użyciem glikolu polietylenowego znakowanego węglem radioaktywnym, gdzie u zwierząt otrzymujących daidzinę stwierdzono istotnie większą ilość alkoholu i markera w żołądku po 30 minutach od podania.

Wpływ izoflawonów na spożycie alkoholu u szczurów uzależnionych

W kolejnej części badań oceniano wpływ doustnego podawania izoflawonów na spożycie alkoholu u genetycznie zmodyfikowanej linii szczurów silnie uzależnionych od etanolu. Zwierzęta miały stały dostęp do wody oraz 10% roztworu alkoholu.

Podawanie daidziny i daidzeiny prowadziło do szybkiego i wyraźnego spadku spożycia alkoholu, już od pierwszego dnia suplementacji. Jednocześnie obserwowano wzrost spożycia wody, dzięki czemu całkowite dzienne spożycie płynów pozostawało niezmienione. Nie stwierdzono wpływu na ilość spożywanego pokarmu ani na masę ciała zwierząt.

Pueraryna również ograniczała spożycie alkoholu, jednak efekt ten pojawiał się dopiero przy wyższych dawkach. Przy dawce 100 mg/kg skuteczność izoflawonów w redukcji spożycia alkoholu układała się w kolejności: daidzeina > daidzina > pueraryna.

Odwracalność efektu i możliwy mechanizm działania

Po zaprzestaniu podawania izoflawonów szczury szybko powracały do wcześniejszych wzorców picia alkoholu. Wskazuje to, że związki te nie eliminują przyczyn uzależnienia, lecz czasowo modulują zachowania alkoholowe.

Brak wpływu na apetyt, pragnienie oraz metabolizm alkoholu sugeruje, że efekt nie wynika z niespecyficznej awersji smakowej. Autorzy wskazują, że izoflawony najprawdopodobniej oddziałują centralnie, w obrębie mózgowego układu nagrody, modulując odpowiedź neuroprzekaźnikową na etanol.

Wnioski

Badania Lin i Li pokazują, że izoflawony zawarte w kudzu mogą:

• skracać czas upojenia alkoholowego poprzez opóźnianie opróżniania żołądka,

• istotnie zmniejszać spożycie alkoholu u osobników uzależnionych,

• działać bez wpływu na enzymy metabolizujące alkohol i bez efektów toksycznych.

Efekty te mają charakter odwracalny i wskazują na potencjalne zastosowanie izoflawonów jako wsparcia terapii uzależnienia alkoholowego, a nie jako samodzielnego leczenia.

Źródła

• Lin R.C., Li T.-K., Effects of isoflavones on alcohol pharmacokinetics and alcohol-drinking behavior in rats, American Journal of Clinical Nutrition, 1998; 68(suppl):1512S–1515S

• Opracowanie: mgr inż. Agnieszka Szydełko, Akademia Medyczna we Wrocławiu, Wydział Biochemii Lekarskiej, 10.2011

• Keung W.M., Vallee B.L., badania nad izoflawonami kudzu i alkoholem